نقد سریال نوبت لیلی قسمت 1 و 2 ؛ رمز و راز در چارچوبِ پوپولیسم


سطحی نگری دهه‌هاست که در هنر ما رسوخ کرده. نقد سریال نوبت لیلی به پارادایم حاکم بر این سریال که معلولِ نگاه سطحی فیلم‌سازان ایرانی است خواهد پرداخت و به تک تک مسائل مطرح شده در سریال نگاه خواهد کرد.

با نگاهی اجمالی به روند سریال‌سازی ایرانی در پلتفورم دیجیتال متوجه خواهید شد تنها تفاوتش با صدا و سیما، موهای یکم از شال بیرون آمده و شلوارک پوشیدن مردها و به زبان آوردن واژه‌هایی مانند “ریدم دهنت و عن و گه” و… البته پرداختِ سطحی به مسائل عمیق همان همیشگی است.

البته انتلکت نشان دادن پدر چهار دختر هم یکی از تیریک‌های جذابِ نوبت لیلی به شمار می‌رود که اگر از آن نام نمی‌بردم در حق فیلم‌نامه‌نویس محترم اجهاف کرده بودم. البته در ادامه نوشتار نقد سریال نوبت لیلی به تک تک نوآوری‌ها و آواگاردیسمِ استفاده شده در این اثر خواهم پرداخت.

نقد سریال نوبت لیلی

رمز و راز در چارچوبِ پوپولیسم

فهرست مطالبی که در ادامه نوشتار نقد سریال نوبت لیلی خواهید خواند به شرح زیر است:

نقد سریال نوبت لیلی, داستان نوبت لیلی
نقد سریال نوبت لیلی, داستان نوبت لیلی

واقعا از جهان فیلم و سریال‌سازی عذر می‌خواهم که ناچارم این سریال را با Dark مقایسه کنم. اگر دارک را دیده باشید متوجه شده‌اید (مابقی متن حاوی اسپول است) که فصل 3 آن سریال وارد مقوله جهان‌های موازی می‌شود. فیلم‌های درخشانی در خصوص جهان‌های موازی ساخته شده است. از Mr Nobody تا Donnie Darko و…


ای کاش کسی به فیلم و سریال‌سازان ایرانی بگوید با دیدن دو عدد فیلم در مورد یک مفهوم عمیق مانند دنیاهای موازی و مطالعه سطحی آن مفهومِ فلسفی و علمی، نمی‌توان آش شله قلمکار پخت و هفت‌پیکر و نظامی و شهر مدهوشان و Kaleidoscope و ماوراءالطبیعه و… را به عنوان ادویه به آن افزود. ابتدا بیایید و نگاهی اجمالی به تک تک مفاهیم مطرح شده در سریال بی‌اندازیم. مفاهیمی که هنوز با کارکردشان در سریال آشنا نشده‌ایم اما برای درک بهتر سریال لاجرم باید درکی از آنها داشته باشیم. اگر مایل به خواندن این بخش از نوشتار نیستید پیشنهاد می‌کنم از فهرست بخش “بررسی یک سکانس” را انتخاب کرده و از آنجا ادامه دهید.

جهان‌های موازی

نقد سریال نوبت لیلی, داستان نوبت لیلی
نقد سریال نوبت لیلی, داستان نوبت لیلی

تاریخچه

داستان سریال نوبت لیلی, قسمت 2 نوبت لیلی
داستان سریال نوبت لیلی, قسمت 2 نوبت لیلی

جهان موازی یا واقعیت جایگزین فرضیه‌ای درباره وجود واقعیت‌های جداگانه در کنار واقعیت کنونی است که از دهه ۶۰ میلادی به این سو و با کتاب‌های علمی‌تخیلی و کمیک استریپ محبوبیت یافت، هر چند بحث پیرامون امکان وجود “چند جهان” از سال ۱۹۵۲ در محافل علمی رواج داشته‌است.

گروه خاصی از جهان‌های موازی، مولتی‌ورس نامیده می‌شود، اگرچه این اصطلاح نیز می‌تواند برای توصیف جهان‌های موازی که واقعیت را تشکیل می‌دهند مورد استفاده قرار گیرد. با وجود اینکه عبارت‌های جهان موازی و واقعیت جایگزین را می‌توان بیشتر جاها به جای هم به کار برد، گاهی اوقات واقعیت جایگزین به مفهوم زمینی دیگری نیز اشاره دارد که حاکی از آن است که واقعیت بدیل دیگری از خود ماست. دانشمندانی با این نظریه که جهان‌های موازی وجود دارند موافقت کردن ولی عده کمی از دانشمندان با این نظریه مخالف هستند ولی طبق آخرین مطالعات جهان‌های موازی وجود دارند.

راز شهر مدهوشان و هفت‌پیکر نظامی

نقد سریال نوبت لیلی, داستان نوبت لیلی
نقد سریال نوبت لیلی, داستان نوبت لیلی

هر روز هفته در هفت پیکر رنگی دارد و سیاره‌ای بر آن سایه افکنده: شنبه سیاه است و سیاره‌اش کیوان، یکشنیه زرد و سیاره‌اش خورشید، دوشنبه سبز و سیاره‌اش ماه، سه‌شنبه سرخ و سیاره‌اش مریخ، چهارشنبه فیروزه‌ای و سیاره‌اش تیر، پنج‌شنبه قهوه‌ای سیاره‌اش مشتری، جمعه سپید و سیاره‌اش ناهید.

روزی از روزها میهمانی از راه رسید که از کلاه روی سر تا کفش و دستارش همگی سیاه بود. در دل دانستن دلیل این سیاه‌پوشی را خواستار شدم اما ابتدا به شرط میزبانی نُزلی پیش رویش گذاردم و سپس از او پرسیدم: “از چه روی جامه‌گان تو همگی سیاه هستند؟”

پاسخ داد: ” معذورم بدار که گفتن نتوانم. ” اصرار کردم، لابه و زاری کردم و او چون بیقراری من بدید گفت: “در ولایت چین شهریست چون خُلدِ برین. نام آن شهر، شهر مدهوشان است با مردمانی به صورت ماه، در قبا و جامه‌ی سیاه. هر که در آن شهر وارد شود همچون آنها سیاهپوش می‌گردد. اگر گردنم را بزنی بیش از این نتوانم گفت.” این را بگفت و از پیش من برفت.

راز شهر مدهوشان

…باغی بود به سرسبزی بهشت پر از گل‌های زیبا و درختان پر میوه و جوی‌های زلالِ پر از ماهی و کوهی از زمرد و چشمه‌هایی از گلاب و هوایی خنک پر از بوی عطر گلها. خدا را شکر گفتم و از آن میوه‌ها خوردن آغاز کردم.

اندکی بگذشت و ابری آمد و باران بر سبزه‌ها درفشانی آغاز کرد و غبار خوابید و از دور صد هزاران حوری پیدا شدند، روحپرور همچو ریحان، همه دستها حنایی و لبها چون یاقوت سرخ درخشان و ساعدی سیمین و گوشوار مروارید بر گوش و شمعها به دست، با هزار عشوه و ناز نزدیک آمدند و فرشی انداختند و بساطی پهن نمودند و تختی گذاردند و راه صبرم زدند…

کِلایدِسکوپ

نقد سریال نوبت لیلی
نقد سریال نوبت لیلی, داستان سریال نوبت لیلی

وسیله‌ای است شامل دایره‌ای از آینه‌ها و اشیای رنگی و نامتصل هم‌چون تیله، مهره، خرده‌شیشه و تکه کاغذ که بازتاب نور به آن‌ها الگوهای رنگارنگی را پدید می‌آورد. زیبابین وسیله‌ای است که با بازتاب متعدد پرتوهای نوری در آینه‌های خود باعث به وجود آوردن تصاویری با تقارن مرکزی و خطوط تقارن محوری متعدد می‌شود.

ساده‌ترین نوع زیبابین از اتصال سه آینه به صورت مثلث و با سطح بازتابانندهٔ رو به داخل، ساخته می‌شود و با قرار دادن جسم کوچکی در فضای بین آینه‌ها می‌توان بازتاب آن را مشاهده کرد. با قرار دادن آینه‌ها با زاویه ۴۵ درجه، هشت تصویر تکراری از یک جسم پدید می آید، شش تصویر در ۶۰ درجه و چهار در ۹۰ درجه. با چرخاندن لوله زیبابین، روی هم افتادن تصاویر رنگی باعث نمایاندن الگوها و رنگ‌های متنوعی به چشم بیننده می‌شود. سر دیوید بروستر، مخترع اسکاتلندی در سال ۱۸۱۷ میلادی این وسیله را نام‌گذاری کرد.

بررسی یک سکانس

نقد سریال نوبت لیلی
نقد سریال نوبت لیلی

در قسمت 2 نوبت لیلی، مریلا زارعی را در جایی مانند سلول می‌بینیم که با زنی دیگر صحبت می‌کند. گفتگویی پر از رمز و راز و تلاش برای ایجاد حس تعلیق. نمی‌توانم بدون اشاره به ال ای دی بکار رفته دور چارچوبِ شیشه‌ی سلول، این بخش از نوشتار را ادامه دهم. حقا که این ال ای دی فضای سورئالیستیِ شگرفتی به این سریالِ داهیانه داده است.

در این سکانس استثنایی این دو زن در معیت جلوه‌های شاهکارِ بصری با هم دست می‌دهند. جلوه‌هایی که من را به یاد “جنگ ستارگان: خیزش اسکای‌واکر” انداخت، البته آن کجا و این کجا. شکل به عقب پرت شدن خانم زارعی هم در نوع خود جالب توجه است، اکتی باورپذیر و زیرپوستی.

در ادامه داستان نوبت لیلی، خانم زارعی با مالش دست راستشان ادعا می‌کنند کتابی در دنیایی هست که تمام پاسخ‌های پرسش‌های “ما توشه”. حال پرسش‌ها چیستند و ما چه کسانی هستیم مشخص نیست. در ادامه در مورد دروازه اصلی و دالان‌های بین جهانی هم صحبت به میان ‌می‌آورند. (ای کاش نویسندگانِ نوبت لیلی دارک را نمی‌دیدند)

در ادامه در مورد جهانی صحبت می‌کند که گِلان گیلان (فَکتِ فوق‌العاده‌ای برای اثبات وجود دنیای موازی در سریال) است و… ادعا می‌کند حس فقدان باعث ایجاد ارتباطِ بین جهانی می‌شود (کمی ماوراءالطبیعه به آش اضافه می‌شود). در این سکانس مجموعه‌ای از پارادایم‌های فرا انسانی و دستورالعمل‌های ابر انسانی مطرح می‌شود. دستورالعمل‌هایی که شاید تنه به تنه منطقِ جهانِ مارول بزند.

شیء وارگی در بسترِ لیلی

نقد سریال نوبت لیلی
نقد سریال نوبت لیلی

در ادامه می‌فرمایند باید یک شیء پیدا کنیم. شی‌ای که از اون دنیای خاص آمده باشد و هر شیء را یک نفر به همراه خودش می‌آورد (تلاش برای پیچیده کردن خط داستانی و افزودنِ چندین خط داستانی به سبک سریال دارک، واقعا ای کاش نویسندگانِ نوبت لیلی دارک را نمی‌دیدند). خانم زارعی در قسمت 2 نوبت لیلی حدودا 20 بار از واژه‌ی شیء استفاده می‌کنند.

در ادامه داستان سریال نوبت لیلی خانم زارعی از گفته‌هایی که ذکر شد نتیجه می‌گیرد: “پس کسی هست که در اون دنیا منتظرش باشه و نبودنش باعث بشه این دالان‌ها باز بمونه”. و یکهو از فازِ کوانتومی-ماوراءالطبیعه‌ای وارد فاز فلسفی می‌شوند (با بازی فوقِ تکنیکالشان) و می‌فرمایند:” زمان آدمارو از بین می‌بره ولی حسرتاشون باقی می‌مونه” و در ادامه باز هم به ایرادِ نظریاتِ کوانتومی-ماوراءالطبیعه‌ای خودش ادامه می‌دهد که دیگر لزومی به نوشتن آنها نمی‌بینم.

البته نمی‌توانم از نامِ زیبا و نویی مانند “هانیبال قیروانی” عبور کنم و امیدوارم این هانیبال آن هانیبال نباشد. مطمئنم هیچ‌کدام از مخاطبان راضی نیست بازیگرِ زیبای نقش لیلی یک لقمه چپِ هانیبال شود.

چیزی نمونده که ندیده باشم

نقد سریال نوبت لیلی
نقد سریال نوبت لیلی

ورای خلق الساعه (به زبان ادب) بودن این گزاره‌ها بازی‌های این دو زن ورای افتضاح است. اکتی ندارند و فقط دیالوگ می‌گویند. خبری از تکنیک نیست و حسِ تصنعی در لحنشان هم پیداست. طراحی صحنه‌اش در حد تئاترِ دبیرستان است (حتی راهنمایی) و نورپردازی به دم دستی‌ترین شکل ممکن قابل پیش‌بینی است (همچون مرگ مریلا زارعی در قسمت اول و احتمال صد در صدی بازگشتِ او).

اما شاید فکر کنید نوآوری‌های این سریال اینجا تمام می‌شود. خیر! دادن نام بازیگران در دقیقه 30، دختران زیبارو و اصغر پیرانِ مرموز و کف‌بین، استفاده از واژه مارو جوئیدی به جای مارو …، هورت کشیدن چای توسط دخترِ زیباروی سریال، اکت‌های اغراق شده و مرد مآب او برای تکمیل شحصیت‌پردازی ناقصش (کارگردان می‌خواد به منِ مخاطب بفهمونه دختری که بدون مادر بزرگ شده مرد بار میاد، احتمالا اگر حس کنه نفهمیدم توی قسمتای بعدی بجای هورت کشیدن، دست توی دماغ، خارج کردن باد معده از بالا و پایین و… را هم از خانم احمدیه (بازیگر لیلی) شاهد باشیم)، پرداخت مبسوط و کامل سریال به خرافات و علوم غریبه (ای کاش واقعا علوم غریبه بود، گزاره‌هایی که مریلا زارعی در مورد “شیء” بیان می‌کند در حد آلیس در سرزمین عجایب هم نیست)، پیر مردی که ادعا می‌کند:”چیزی نمونده که توی زندگیم ندیده باشم” (البته بنده نقدا میتونم دو سه تا چیز بگم که ندیده قطعا ولی خب درین مقال نمی‌گنجه اون چیزا)، جالب این‌جاست که همان پیرمرد با دیدن دو دختر زیبا درجا چیز می‌زند، سکته.

انتهای قسمت 1 و 2 و حرف آخر

نقد سریال نوبت لیلی
نقد سریال نوبت لیلی

هر دو قسمت به شکل فانتزی تمام می‌شوند (نمی‌گویم سورئال، چون واژه‌اش حیف می‌شود)، قسمت اول که با رقص و آواز و کردنِ معنیِ جهان موازی در چشم مخاطب، دومی هم با گفتگوی مادر و دختر در فضایی با تمِ آبی و دیالوگ‌های تکراری و ملال‌آورِ مریلا زارعی در قسمت 2.

حقیقتا چون مسئله جدی‌ای (ریتم، تمپو، اکت، طراحی کارگردانی، ساختار و پلات و…) برای نقدِ جدی در سریال ندیدم سعی کردم با زبان طنز نقدی محتوایی و گاها ساختاری به این سریالِ ضعیف بزنم. امیدوارم در قسمت‌های بعدی با سریالی مواجه شوم که قابل نقدِ جدی و به دور از کنایه و شوخی باشد.

بیشتر خوانید:

  • بهترین فیلم های ترکی نتفلیکس 2022
  • بهترین سریال های ترکی نتفلیکس 2022
  • بهترین فیلم های دیزنی 2022 و 2021
  • بهترین سریال های دیزنی 2022 و 2021
  • بهترین فیلم های نتفلیکس 2021
  • بهترین فیلم های کره ای نتفلیکس 2021
  • بهترین سریال های نتفلیکس 2021
  • بهترین مینی سریال های نتفلیکس 2021
  • بهترین سریال های جنایی نتفلیکس
  • بهترین فیلم های عربی نتفلیکس
  • بهترین سریال های عربی نتفلیکس
  • بهترین فیلم های عاشقانه 2022
  • بهترین سریال های عاشقانه 2022
  • بهترین فیلم های عاشقانه 2021

از همراهی شما تا انتهای نوشتار نقد سریال نوبت لیلی قسمت 1 و 2 سپاس‌گزار هستیم. حتما ما را با نظرات خود در رابطه با این نوشتار، آگاه کنید. شما می‌توانید به عنوان نویسنده مهمان در سایت  عضو شوید و علاوه بر اشتراک نظرات خود در رابطه با مقاله‌ها، نقد فیلم ، نقد سریال ، اخبار سینما و مطالب خودتان را نیز انتشار دهید. برای مطالعه فراخوان مرتبط با آن بر روی لینک نویسنده مهمان کلیک نمایید. در ضمن شما همراهان عزیز می‌توانید به جهتِ شناختِ مهمترین فیلم های ژانرهای مختلف و خلاصه نقد و بررسی‌های فیلم‌های روز دنیا مراجعه کنید.


دیدگاهتان را بنویسید!

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دیدگاه داستان فیلم را اسپویل می‌کند؟